*Του Σπύρου Κακουριώτη –
Ας αναρωτηθούμε, πώς γεννήθηκαν οι έννοιες με τις οποίες οι παππούδες ή οι πατεράδες μας πολέμησαν τον Εμφύλιο; Από πού αναδύθηκαν η «εθνικοφροσύνη», ο «ελεύθερος κόσμος», ο «σλαβοκομμουνισμός», ο «ατλαντισμός» ο «ολοκληρωτισμός»;
Αυτό το ερώτημα θέτει η Δέσποινα Παπαδημητρίου στο βιβλίο της “Το ελληνικό-διεθνές 1947”, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου.
Έννοιες σημαδεμένες από τον ελληνικό Εμφύλιο και τον διεθνή Ψυχρό Πόλεμο, προσδιόρισαν τον τρόπο που οι κυρίαρχες αστικές δυνάμεις αντιλαμβάνονταν την πολιτική πραγματικότητα και τα διακυβεύματά της, ορίζοντας τον «εχθρό», εξωτερικό και, ιδιαίτερα, εσωτερικό, κατά την τριακονταετία που ακολούθησε το ξέσπασμα του εμφυλίου πολέμου, αν όχι και περισσότερο. Αποτελώντας το πρώτο θερμό μέτωπο του Ψυχρού Πολέμου, ο ελληνικός Εμφύλιος απέκτησε πολύ γρήγορα μια διεθνή διάσταση, εντάσσοντας το τοπικό, το εθνικό, σε μια κλίμακα παγκόσμια.
Αντίστοιχα, ο αντιολοκληρωτικός στοχασμός του Ψυχρού Πολέμου συστηματοποιείται, την ίδια εποχή, αποκτώντας διεθνικό χαρακτήρα, ενοποιώντας τα επιμέρους εθνικά μέτωπα μέσα από νοητικές κατηγορίες και αντιληπτικούς τρόπους που αποτέλεσαν –και συνεχίζουν, εν πολλοίς, να αποτελούν– μέρος της δυτικής κουλτούρας. Αυτή τη διαπλοκή εθνικού και παγκόσμιου, με επίκεντρο τη χρονιά που ο ελληνικός εμφύλιος πόλεμος γίνεται, μέσα από τη διακήρυξη του δόγματος Τρούμαν, τμήμα του Ψυχρού Πολέμου, εξετάζει η συγγραφέας στην παρούσα μελέτη, η οποία αποτελεί ένα εξαιρετικό δοκίμιο στο πεδίο της ιστορίας των εννοιών, όπως αυτές διαμορφώθηκαν και χρησιμοποιήθηκαν από το δυτικόφιλο αστικό στρατόπεδο της εμφύλιας διαμάχης.
Έτσι, αφού εξετάσει τη δημιουργία της κεντροδεξιάς συναίνεσης γύρω από την προτεραιότητα της κομμουνιστικής απειλής και την υιοθέτησης της έκτακτης νομοθεσίας, διερευνά τις ταυτότητες που συγκροτήθηκαν μέσα από τις εμπειρίες της Κατοχής και του Εμφυλίου και τη σύνθεσή τους στην ιδεολογία της εθνικοφροσύνης. Στη συνέχεια, εξετάζει τη διαδικασία συνάρθρωσης του ελληνικού εθνικισμού με τον «ελεύθερο κόσμο» και τη συνακόλουθη διεθνοποίηση του ελληνικού ζητήματος. Σε αυτό το πλαίσιο διερευνάται η διαμόρφωση του φιλοατλαντισμού και του ευρωπαϊσμού, ενώ η μελέτη ολοκληρώνεται με τις αποτυπώσεις της ιδεολογίας του αντιολοκληρωτισμού στις έννοιες που εξετάστηκαν, αλλά και με τις αναπαραστάσεις της φιγούρας του «φυγά» από τις «χώρες του Παραπετάσματος» και τη μετατόπιση του διεθνούς ενδιαφέροντος στους πρόσφυγες ως διωκόμενους (και) για πολιτικούς ή ιδεολογικούς λόγους.
ΠΗΓΗ: oanagnostis.gr
