*Του Πέτρου Κατσάκου –
Σε έναν κόσμο που τρέχει διαρκώς προς το επόμενο «level», το μυθιστόρημα «Το αύριο, και το αύριο, και το αύριο» της Αμερικανίδας συγγραφέα Γκαμπριέλ Ζέβιν έρχεται να μας υπενθυμίσει ότι η αληθινή πρόκληση δεν είναι η πρόοδος, αλλά η ενσυναίσθηση – και πως η φιλία, όπως και τα παιχνίδια, δεν έχουν πάντα προδιαγεγραμμένο τέλος. Η ιστορία ξεκινά στα τέλη της δεκαετίας του ’80, σε ένα παιδιατρικό νοσοκομείο της Καλιφόρνιας. Εκεί, ο Σαμ και η Σέιντι γνωρίζονται ως παιδιά, μέσα από τη μαγεία των βιντεοπαιχνιδιών. Χάνονται για χρόνια, αλλά ξαναβρίσκονται ως φοιτητές – εκείνος στο Harvard, εκείνη στο MIT – και αποφασίζουν να δημιουργήσουν μαζί το πρώτο τους βιντεοπαιχνίδι. Το αποτέλεσμα: ένα ψηφιακό έργο που γίνεται παγκόσμιο φαινόμενο. Όμως η επιτυχία φέρνει μαζί της φιλοδοξίες, ζήλιες, σκιές και απώλειες…
Παγκόσμια αναγνώριση και διθυραμβικές κριτικές
Το μυθιστόρημα, που κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Πατάκη σε μετάφραση Αλέξη Καλοφωλιά, απέσπασε διεθνώς διθυραμβικές κριτικές. Η New York Times, το Time, η Washington Post, το The Atlantic και το Entertainment Weekly το συμπεριέλαβαν στα καλύτερα βιβλία της χρονιάς ή της δεκαετίας. Το Goodreads το ανέδειξε ως ένα από τα 10 κορυφαία μυθιστορήματα του 2022, ενώ ο Guardian μίλησε για ένα έργο που «ανεβάζει τα βιντεοπαιχνίδια στο επίπεδο της λογοτεχνικής τέχνης». Αν και φαινομενικά αφορά τον κόσμο του gaming, το «Αύριο…» δεν είναι βιβλίο για τους gamers. Είναι ένα λογοτεχνικό επίτευγμα που χρησιμοποιεί τα παιχνίδια ως εργαλείο υπαρξιακής έκφρασης: για να διερευνήσει τη φιλία, τη δημιουργικότητα, την ταυτότητα, την απώλεια, την αναπηρία, τη δεύτερη ευκαιρία. Το εμβληματικό απόσπασμα από τον Σαίξπηρ που δίνει τον τίτλο στο βιβλίο («Αύριο, και το αύριο, και το αύριο…», από τον Μάκβεθ) επανατοποθετεί το ερώτημα: Πώς συνεχίζουμε, ακόμη κι όταν όλα φαίνεται να τελειώνουν;
Μια ριζοσπαστική απουσία έρωτα
Η Ζέβιν αποφεύγει τις ρομαντικές ευκολίες. Η σχέση των δύο πρωταγωνιστών είναι βαθιά, αλλά όχι ερωτική – και σε αυτό βρίσκεται η ριζοσπαστικότητά της. Σε μια εποχή που η μυθοπλασία συχνά εκβιάζει ρομαντικά ξεσπάσματα, εδώ έχουμε δύο ανθρώπους που συμπορεύονται, πληγώνουν ο ένας τον άλλον, συγχωρούν και προχωρούν. Ο τρίτος τους συνεργάτης, ο Μαρξ, λειτουργεί ως καταλύτης, με τη δική του ήρεμη δυναμική και τραγική διαδρομή. Το βιβλίο εμβαθύνει με σοβαρότητα στην τέχνη της δημιουργίας. Μας δείχνει πως ένα ψηφιακό σύμπαν μπορεί να αντανακλά τον ψυχισμό των δημιουργών του – αλλά και του κόσμου. Στο «Αύριο…», τα παιχνίδια δεν είναι απλώς διασκέδαση. Είναι γλώσσα. Είναι μνήμη. Είναι λύτρωση. Μπορεί κάποιος να ξαναπαίξει ένα παιχνίδι, να ξαναρχίσει από την αρχή – κάτι που δεν ισχύει πάντα στη ζωή, εκτός αν το δεις μέσα από το πρίσμα της αγάπης.
Οι αδυναμίες που αναδεικνύουν τις αρετές
Δεν λείπουν και οι επικρίσεις: κάποιοι θεωρούν πως το δεύτερο μισό του βιβλίου χάνει σε ρυθμό, ενώ οι χαρακτήρες –πληγωμένοι, εγωκεντρικοί και συχνά σιωπηλοί– ίσως δεν προσφέρουν την κάθαρση που ζητά ο αναγνώστης. Ωστόσο, αυτή η επιμονή στη συναισθηματική αλήθεια, αυτή η άρνηση της δραματουργικής ευκολίας, ίσως αποτελεί και τη μεγαλύτερη αρετή του έργου. Σε μια εποχή που όλα γίνονται γρήγορα και επιφανειακά, το «Αύριο, και το αύριο, και το αύριο» είναι ένα βιβλίο που απαιτεί χρόνο και συναίσθημα. Που καλεί τον αναγνώστη να παίξει – όχι με κουμπιά, αλλά με τα όριά του. Και τελικά, να δει την τέχνη –είτε λέγεται λογοτεχνία, είτε παιχνίδι, είτε ανθρώπινη επαφή– ως κάτι που μπορεί να αναπλάσει τον κόσμο, όσο σπασμένος κι αν είναι. Ένα μυθιστόρημα για την τέχνη που αγαπάμε, τους φίλους που χάνουμε και την πίστη ότι το «αύριο» ίσως δεν είναι ποτέ αρκετό – αλλά πάντα αξίζει.
Η Γκαμπριέλλε Ζέβιν (Gabrielle Zevin) γεννήθηκε το 1977 στη Νέα Υόρκη και σπούδασε στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ. Έχει γράψει πολλά μυθιστορήματα για ενήλικες και εφήβους, μεταξύ των οποίων το ευπώλητο The Storied Life of A.J. Fikry. Η δουλειά της ξεχωρίζει για την ευαισθησία, την αίσθηση της γλώσσας και την αφοσίωση στην ιδέα της αφήγησης ως μέσο λύτρωσης. Το «Αύριο, και το αύριο, και το αύριο» είναι το πιο φιλόδοξο και πολυσυζητημένο έργο της μέχρι σήμερα.
«Το αύριο, και το αύριο, και το αύριο» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη
ΠΗΓΗ: rosa.gr
