Ανάλυση του Αντώνη Τελόπουλου –
Εμπειροι διπλωμάτες υποστηρίζουν ότι η στάση της Αθήνας μπορεί μακροπρόθεσμα να δημιουργήσει προβλήματα στα ελληνικά συμφέροντα ● Επισημαίνουν ότι η ύπαρξη αυταρχικού καθεστώτος στο Ιράν δεν αίρει την αρχή της κυριαρχίας του ούτε νομιμοποιεί μια ξένη επέμβαση ● Και θυμίζουν τις αναλογίες με την εισβολή στην Κύπρο.
Ηστάση της ελληνικής κυβέρνησης απέναντι στην κλιμακούμενη πολεμική κρίση γύρω από το Ιράν προκαλεί έντονο προβληματισμό σε έμπειρους διπλωμάτες που υπηρέτησαν στο παρελθόν αλλά και σε κύκλους με καλή γνώση των διεθνών ισορροπιών. Οπως σημειώνουν, η γραμμή που ακολουθείται δημιουργεί πολλαπλά ζητήματα και κινδύνους για τη θέση της χώρας στην ευρύτερη περιοχή.
Το βασικό πρόβλημα, σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, δεν αφορά μόνο το περιεχόμενο της ελληνικής στάσης αλλά και το μήνυμα που αυτή εκπέμπει διεθνώς. Η κυβέρνηση έχει ξεκαθαρίσει ότι η Ελλάδα δεν εμπλέκεται άμεσα στη σύγκρουση. Ωστόσο, αποφεύγει να ασκήσει οποιαδήποτε κριτική στις στρατιωτικές επιχειρήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ στο Ιράν, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν χωρίς την έγκριση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Αντιθέτως, η δημόσια ρητορική του υπουργείου Εξωτερικών εστιάζει κυρίως στο ότι η ιρανική αντίδραση χαρακτηρίζεται «δυσανάλογη».
Εμπειροι διπλωμάτες επισημαίνουν ότι αυτή η επιλογή δημιουργεί ένα επικίνδυνο προηγούμενο για την ελληνική εξωτερική πολιτική. Το γεγονός ότι το καθεστώς των αγιατολάχ στο Ιράν είναι αυταρχικό δεν μπορεί από μόνο του να αποτελέσει νομική ή πολιτική βάση που να νομιμοποιεί μια ξένη στρατιωτική επέμβαση σε κυρίαρχο κράτος. Το διεθνές δίκαιο είναι σαφές ως προς αυτό: η φύση ενός καθεστώτος δεν αίρει την αρχή της κυριαρχίας.
Αλλωστε, ακόμα και οι κυβερνήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ δεν παρουσιάζουν τις στρατιωτικές τους ενέργειες ως αγώνα για τη δημοκρατία στο Ιράν. Αντιθέτως, η πολιτική που έχει εκφραστεί από τον Ντόναλντ Τραμπ και τον Μπενιαμίν Νετανιάχου επικεντρώνεται κυρίως στο ζήτημα των πυρηνικών και των βαλλιστικών πυραύλων της Τεχεράνης. Παρά την ισχυρή στρατηγική τους θέση, εκτιμάται ότι δεν επιδίωξαν την εξάντληση της διπλωματικής οδού, επιλέγοντας τη στρατιωτική κλιμάκωση.
Σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η δημόσια επιχειρηματολογία κυβερνητικών στελεχών που επιχειρούν να δικαιολογήσουν την επέμβαση με βάση τον χαρακτήρα του ιρανικού καθεστώτος. Οπως σημειώνουν έμπειροι διπλωμάτες, μια τέτοια προσέγγιση μπορεί να αποδειχτεί εξαιρετικά επιζήμια για τις εθνικές θέσεις της Ελλάδας.
Η ιστορική εμπειρία της Κύπρου αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η παράνομη τουρκική εισβολή του 1974 πραγματοποιήθηκε μετά την ανατροπή του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου και την επιβολή του καθεστώτος Σαμψών με τη στήριξη της ελληνικής χούντας. Εάν η διεθνής κοινότητα αποδεχόταν τη λογική ότι η ύπαρξη ενός αντιδημοκρατικού καθεστώτος νομιμοποιεί στρατιωτική επέμβαση, τότε θα υπονομεύονταν οι βασικές αρχές πάνω στις οποίες στηρίζεται η ελληνική επιχειρηματολογία για την Κύπρο.
Η Ελλάδα, όπως υπενθυμίζουν διπλωμάτες με μακρά εμπειρία, διαχρονικά έχει στηρίξει την εξωτερική της πολιτική στον σεβασμό του διεθνούς δικαίου και της αρχής της κυριαρχίας των κρατών. Η απομάκρυνση από αυτή τη γραμμή, ακόμα και σε επίπεδο ρητορικής, ενδέχεται να αποδυναμώσει την αξιοπιστία της χώρας.
Παράλληλα, η περαιτέρω στρατιωτικοποίηση της κρίσης στην περιοχή της Μέσης Ανατολής εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για τα ελληνικά συμφέροντα. Οπως υπογραμμίζουν έμπειροι διπλωμάτες, η Ελλάδα θα πρέπει να παραμείνει εκτός της λογικής της κλιμάκωσης και να πρωταγωνιστήσει μόνο σε πρωτοβουλίες διπλωματικής επίλυσης της κρίσης.
Μια ενδεχόμενη εμπλοκή -έστω και έμμεση- θα μπορούσε να οδηγήσει στην απώλεια παραδοσιακών ερεισμάτων της χώρας στον αραβικό και τον ευρύτερο μεσανατολικό κόσμο, τα οποία έχουν οικοδομηθεί επί δεκαετίες μέσα από μια πολιτική ισορροπίας και διαλόγου.
Ταυτόχρονα, η αποσταθεροποίηση του Ιράν θα μπορούσε να προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις. Σε περίπτωση γενικευμένου χάους, η περιοχή θα βρεθεί αντιμέτωπη με μια νέα ενεργειακή κρίση, σοβαρά ζητήματα ασφάλειας και πιθανότατα ένα νέο κύμα προσφυγικών ροών προς την Ευρώπη. Επιπλέον, η ελληνική ναυτιλία -και ειδικά τα ελληνικά τάνκερ που ήδη αντιμετωπίζουν κινδύνους στην περιοχή- θα μπορούσε να πληγεί ακόμα περισσότερο.
Την ίδια στιγμή, υπογραμμίζεται ότι η σταθερότητα στην περιοχή αποτελεί προϋπόθεση για οποιαδήποτε ουσιαστική διαδικασία εκδημοκρατισμού στο Ιράν. Οι απαραίτητες πολιτικές αλλαγές, όπως σημειώνεται, μπορούν να προέλθουν μόνο μέσα από την ίδια την ιρανική κοινωνία και όχι μέσω εξωτερικών στρατιωτικών επεμβάσεων.
Για όλους αυτούς τους λόγους, έμπειροι διπλωμάτες εκτιμούν ότι η Ελλάδα οφείλει να κινηθεί με ιδιαίτερη προσοχή. Η χώρα θα πρέπει να επενδύσει στη διπλωματία, να στηρίξει πρωτοβουλίες αποκλιμάκωσης και να αποφύγει οποιαδήποτε εμπλοκή στη στρατιωτική διάσταση της κρίσης.
Μια τέτοια στάση δεν αποτελεί μόνο ζήτημα αρχών αλλά και εθνικού συμφέροντος: προστατεύει την ασφάλεια της Ελλάδας, διασφαλίζει τη σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή και ταυτόχρονα ενισχύει την υπεράσπιση των ελληνικών θέσεων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν την Κυπριακή Δημοκρατία.
ΠΗΓΗ: efsyn.gr
