*Της Αντιγόνης Ζούντα –
Ενώ ακόμη ξεδιπλώνεται το τεράστιο εύρος των ευθυνών γαλάζιων υπουργών, βουλευτών, διορισμένων αλλά και ιδιωτών στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ και η κυβέρνηση της Ν.Δ. προσπαθεί απελπισμένα να «ξεπλυθεί», τάζοντας προκλητικά κάθαρση και διαφάνεια κατόπιν εορτής, που διήρκεσε έξι χρόνια, δεν έχει πει ούτε κουβέντα για το κόστος της απάτης, που μαζί με τους καταλογισμούς-πρόστιμα της Κομισιόν δεν αποκλείεται να ξεπεράσει ακόμα και το 1 δισ. ευρώ. Εκτός του ότι πρέπει να υπολογιστεί το συνολικό ύψος των παρανομιών της τελευταίας εξαετίας, που προς το παρόν δεν είναι γνωστό, δεν υπάρχει καμία δέσμευση ουσίας για το πώς και πόσα εξ αυτών θα ανακτηθούν, σε ποιο χρονικό ορίζοντα θα επιστρέψουν στα ταμεία και τελικά αν και πώς αυτά θα ανακατευθυνθούν στους πραγματικούς δικαιούχους, στους έντιμους παραγωγούς. Παράλληλα, υπάρχουν και τα βαριά πρόστιμα συνολικού ύψους 415.051.036,74 ευρώ που επιβλήθηκαν με απόφαση της Κομισιόν για διοικητικές αδυναμίες και αστοχίες, τα οποία πρέπει να επιστραφούν. Και όπως όλα δείχνουν, δεν είναι οι τελευταίοι καταλογισμοί σε βάρος της χώρας μας και έπεται συνέχεια και για τα έτη 2024 και 2025.
Στο μεταξύ, η κυβέρνηση επαναλαμβάνει πλέον καθημερινά τα περί νέας εποχής για τον -καταργηθέντα- ΟΠΕΚΕΠΕ, με την ΑΑΔΕ να εμφανίζεται σε ρόλο σωτήρα, χωρίς αναφορές και μνήμες από την προηγούμενη εξαετία, για τον εντοπισμό όσων εισέπραξαν παράνομα κοινοτικές ενισχύσεις, την επιβολή προστίμων και την αναζήτηση «τυχόν» ποινικών ευθυνών, έχοντας ως προτεραιότητα την ανάκτηση των χρημάτων. Ιδίως επικοινωνεί τη δημιουργία μιας σούπερ task force που θα τα βρει όλα με σαρωτικούς ελέγχους από διάφορες υπηρεσίες διυπουργικά (ΑΑΔΕ, Οικονομική Αστυνομία κ.λπ.) και μάλιστα με διαδικασίες fast track.
Ερωτήματα για την ανάκτηση των χρημάτων
Πρέπει να διευκρινιστεί ότι πρόκειται για δύο διαφορετικές διαδικασίες μεταξύ δημοσιονομικών διορθώσεων, δηλαδή διοικητικών προστίμων και πράξεων απάτης, όμως το αποτέλεσμα, δηλαδή η ανάκτηση των χρημάτων, είναι εξίσου αμφίβολο. Όπως άλλωστε έχει διευκρινίσει και το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, στην πρώτη περίπτωση το Δημόσιο επιστρέφει τα κονδύλια με συγκεκριμένους μηχανισμούς (δημοσιονομική διόρθωση, συμψηφισμός με μελλοντικές εκταμιεύσεις, κρατικός προϋπολογισμός), ενώ στη δεύτερη οι παράνομες ενισχύσεις πρέπει να ανακτηθούν ως αχρεωστήτως καταβληθείσες από εκείνους που θα καταδικαστούν, αφού ολοκληρωθεί η ποινική διαδικασία.
Αναφορικά με τα 415 εκατομμύρια των καταλογισμών, η Κομισιόν θα τα παρακρατήσει από τις προσεχείς επιδοτήσεις, σίγουρα του 2026 και μετά. Με βάση τα προβλεπόμενα, το ποσό μπορεί να κατανεμηθεί σε τρεις δόσεις, άρα και σε τρία έτη (π.χ., 138,3 εκατ. ανά έτος), με τη σύμφωνη γνώμη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η κάλυψη του ποσού μπορεί να γίνει από τον κρατικό προϋπολογισμό, δηλαδή σε βάρος όλων των φορολογουμένων και των αγροτών. Φαίνεται, πάντως, πως έχουν υπολογιστεί μάξιμουμ επιστροφές, που συνήθως προβλέπονται σε επαναλαμβανόμενες καταστάσεις, και είναι απορίας άξιο πώς δεν υπήρξε κινητοποίηση από τις Αρχές επιδιώκοντας διορθωτικές κινήσεις και μειώσεις παλαιών καταλογισμών. Θυμίζουμε ότι το 2017 η χώρα κέρδισε (διαγράφηκαν) 446 εκατ. ευρώ από πρόστιμα παλαιότερων ετών. Βέβαια, τώρα γίνεται λόγος για άσκηση έφεσης κατά της καταλογιστικής απόφασης της Κομισιόν προκειμένου να διεκδικηθεί η μείωση του ποσού, χωρίς πάντως να αλλάζει κάτι στη διαδικασία της επιστροφής των χρημάτων.
Σε ό,τι αφορά τις ανακτήσεις ενισχύσεων που δόθηκαν παρανόμως, θα πρέπει πρώτα να εντοπιστούν όλοι όσοι καρπώθηκαν παράνομα επιδοτήσεις, να τεκμηριωθεί η υπαιτιότητα για κάθε πληρωμή και να γίνουν οι καταλογισμοί στους εμπλεκόμενους, κάτι που απαιτεί χρονοβόρες διοικητικές και νομικές διαδικασίες (δίκες) ακόμα και αρκετών ετών. Επομένως, η ανάκτηση των ποσών ως αχρεωστήτως καταβληθέντων είναι μια διαδικασία που έχει… πολύ δρόμο. Ακόμη κι όταν φτάσει σε αυτό το σημείο, τα χρήματα σε πολλές περιπτώσεις έχουν ήδη… επενδυθεί σε ακίνητα, πολυτελή αυτοκίνητα κ.λπ. και δεν αποκλείεται οι υπεύθυνοι να βρεθούν εντέλει με οφειλές στο Δημόσιο ανάλογες των ενισχύσεων που πήραν. Με βάση στοιχεία του σχεδίου που εκπονείται και έχουν δει το φως της δημοσιότητας, θα ξεκινήσουν εκτεταμένες διασταυρώσεις στοιχείων των αγροτών ανά έτος και θα δοθεί προτεραιότητα σε εκείνους που έλαβαν τα υψηλότερα ποσά, στη συνέχεια θα γίνουν συγκρίσεις με τις εκτάσεις (στρέμματα), τις ιδιοκτησίες, το ζωικό κεφάλαιο κ.λπ. που έχουν δηλωθεί και θα ελεγχθούν τιμολόγια σε σχέση με τις επιδοτήσεις. Επομένως, εκτός από τον μακρύ δρόμο των διαδικασιών, δεν είναι βέβαιο ότι θα εισπραχθούν στο ακέραιο όλες οι παράνομες επιδοτήσεις, καθώς τα ίχνη από τις αμοιβές μεσαζόντων είναι δυσδιάκριτα, ενώ μπορεί να χρειαστούν χρόνια μέχρι τελικά να επιστραφούν ποσά, άγνωστο σε τι ποσοστό επί των πραγματικά καταβληθέντων σε δήθεν αγρότες.
Μεγάλοι χαμένοι, οι πραγματικοί αγρότες
Ζητούμενο, όμως, παραμένει πού θα κατευθυνθούν όποια ποσά καταστεί δυνατό να ανακτηθούν δεδομένου ότι κατά την εξαετία του πάρτι με τις παράνομες επιδοτήσεις οι πραγματικοί δικαιούχοι έβλεπαν μόνο λειψές (και με μεγάλες καθυστερήσεις) επιδοτήσεις που νομίμως λάμβαναν. Είτε πρόκειται για τις γραμμικές μειώσεις της αξίας των δικαιωμάτων ενίσχυσης των υφιστάμενων δικαιούχων σε περιφερειακό επίπεδο, ώστε να εξασφαλιστούν πόροι για νέες περιπτώσεις κυρίως για τους νεοεισερχόμενους-νέους αγρότες, είτε για τα κονδύλια που δεν έφτασαν για την κάλυψη των οικολογικών σχημάτων με σημαντικό κόστος για τους παραγωγούς, οι απώλειες και οι ζημιές των πραγματικών δικαιούχων, προκειμένου να πληρωθούν οι μη επιλέξιμοι επιτήδειοι, είναι δεδομένες. Θυμίζουμε ότι η έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας αφορά ακριβώς το ότι την περίοδο 2019-2022 «σημαντικός αριθμός ατόμων παρουσιάστηκαν ως νέοι αγρότες και έλαβαν δικαιώματα ενίσχυσης από το εθνικό απόθεμα, το οποίο χρηματοδοτείται από την ΚΑΠ, βάσει ψευδών δηλώσεων σχετικά με την ιδιοκτησία ή τη μίσθωση βοσκοτόπων που ήταν επιλέξιμοι για επιδοτήσεις, δίνοντας την ψευδή εντύπωση ενεργών γεωργικών δραστηριοτήτων». Ως προς αυτή τη διάσταση του σκανδάλου ΟΠΕΚΕΠΕ, δηλαδή την αποκατάσταση των αδικιών κατά των πραγματικά δικαιούχων, η κυβέρνηση της Ν.Δ. σιωπά και μιλά μόνο γενικώς και αορίστως περί δικαιοσύνης και διαφάνειας στις μελλοντικές επιδοτήσεις του μέλλοντος.
ΠΗΓΗ: avgi.gr
