Η απόφαση-ορόσημο του Διεθνούς Δικαστηρίου που χαρακτηρίζει «παράνομη» την κλιματική αδράνεια των κρατών, σκιαγραφώντας τις κλιματικές υποχρεώσεις τους.
Ηγνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου του ΟΗΕ στις 23 Ιουλίου «ανοίγει την πόρτα σε μια νέα εποχή κλιματικής δικαιοσύνης». Η Μοντ Σαρλιέβ, νομικός και επικεφαλής της γραμματείας του Oxford Climate Research Forum, σχολίασε στην ερευνητική ιστοσελίδα Mediapart την απόφαση-ορόσημο του Διεθνούς Δικαστηρίου που χαρακτηρίζει «παράνομη» την κλιματική αδράνεια των κρατών, σκιαγραφώντας τις κλιματικές υποχρεώσεις τους αλλά κι εκείνες των επιχειρήσεων.
«Η εξέλιξη είναι τεραστίων διαστάσεων. Το Διεθνές Δικαστήριο αναγνωρίζει την ιστορική ευθύνη των κρατών του Βορρά και κατ’ επέκταση των εταιρειών ορυκτών καυσίμων στην κλιματική αλλαγή. Θυμίζει ότι οι πιο φτωχές χώρες που εκπέμπουν λιγότερα αέρια του θερμοκηπίου δεν έχουν την ίδια ευθύνη με τις βιομηχανικές χώρες που εκπέμπουν εδώ και πολύ καιρό» σχολίασε από την πλευρά της η Σαρλότ Ρουζίτσα ντε λα Σοσέ, διεθνής δικηγόρος με εξειδίκευση στα κλιματικά θέματα εκ μέρους των μικρών νησιωτικών κρατών του Ειρηνικού Ωκεανού. Παρουσιάζοντας τη γνωμοδότηση του Δικαστηρίου, ο Γιούζι Ιγιαζάβα, πρόεδρος του Δικαστηρίου από φέτος τον Μάρτιο, προειδοποίησε ότι όλα τα κράτη οφείλουν να συμβάλουν στον αγώνα κατά του κλιματικού χάους, υπογραμμίζοντας ότι το μερίδιο των προσπαθειών κάθε κράτους εξαρτάται από την ιστορική ευθύνη του, καθώς και από τις υλικές και οικονομικές δυνατότητές του για μείωση των εκπομπών του.
Με την απόφασή τους οι 15 δικαστές του Διεθνούς Δικαστηρίου, όπου είχε προσφύγει τον Μάρτιο του 2023 η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ύστερα από πρωτοβουλία ομάδας χωρών του Νότου με επικεφαλής το Βανουάτου, απάντησαν στα δύο ερωτήματα που τους τέθηκαν. Πρώτον: Ποιες είναι οι υποχρεώσεις των κρατών στα κλιματικά θέματα στη βάση του Διεθνούς Δικαίου; Και δεύτερον: Ποιες είναι οι νομικές συνέπειες για τις χώρες σε περίπτωση μη τήρησης αυτών των υποχρεώσεων, κυρίως απέναντι στα νησιωτικά κράτη; Η ευαισθησία των χωρών του Νότιου Ειρηνικού δεν είναι τυχαία, καθώς είναι τα πρώτα θύματα της ανόδου της στάθμης της θάλασσας εξαιτίας της κλιματικής κρίσης. «Το 80% των κατοίκων του Τουβαλού στο νοτιοδυτικό Αρχιπέλαγος του Ειρηνικού», σημειώνει η Monde, «προσπαθεί να πάρει βίζα για να ζήσει στην Αυστραλία, για να γλιτώσει από την εξαφάνιση των ατολών τους από τη θάλασσα»…
Για πρώτη φορά το Δικαστήριο κάλεσε να καταθέσουν τον Δεκέμβριο του 2024 περίπου 100 κράτη. Ο Σεμπαστιέν Ντικ, νομικός στο Κέντρο για τη Διεθνή Περιβαλλοντική Νομοθεσία, εξήγησε ότι «τα τρία κλιματικά νομικά εργαλεία που διαθέτουμε (Συμφωνία-Πλαίσιο του ΟΗΕ, Κιότο και Συμφωνία του Παρισιού) έδειξαν τα όριά τους. Έργο του Διεθνούς Δικαστηρίου ήταν να διευκρινίσει την ύπαρξη και άλλων υποχρεώσεων στο δημόσιο Δίκαιο προκειμένου να πιεστούν τα κράτη να δράσουν για το κλίμα». Έτσι «στις παραγράφους 427 ως 429 της απόφασής του το Δικαστήριο τονίζει ότι αν ένα κράτος δεν λαμβάνει να αναγκαία μέτρα για τον περιορισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, συνεχίζοντας, για παράδειγμα, τη στήριξη των ορυκτών καυσίμων με άδειες και επιδοτήσεις, μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνο για παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου» αποκωδικοποιεί τη γνωμοδότηση η Μοντ Σαρλιέβ. «Τα κράτη έχουν επίσης την υποχρέωση, σύμφωνα με το Δικαστήριο, να ρυθμίζουν τις δραστηριότητες των ιδιωτικών επιχειρήσεων που είναι επιβλαβείς για το κλίμα και εδρεύουν στην επικράτειά τους, ακόμη κι αν αυτές δραστηριοποιούνται εκτός της χώρας. Αυτό σημαίνει ότι επηρεάζονται για παράδειγμα οι αεροπορικές εταιρείες και οι υπεράκτιες πετρελαϊκές πλατφόρμες» εξηγεί η Ντε λα Σοσέ. Τέλος, το Δικαστήριο θυμίζει στη γνωμοδότησή του ότι ένα κράτος που δεν σέβεται τις κλιματικές υποχρεώσεις του μπορεί να υποχρεωθεί να αποκαταστήσει τις ζημιές που προκαλούνται από τις εκπομπές του αερίων του θερμοκηπίου.
*Η Ρένα Δούρου είναι μέλος της Π.Γ. του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ., υπεύθυνη για θέματα Διεθνών Σχέσεων, Εξωτερικής Πολιτικής, Ευρωπαϊκής Ενέργειας και Περιβάλλοντος, βουλεύτρια Β2 Δυτικής Αθήνας
ΠΗΓΗ: avgi.gr
