Πρέσπες / Σχεδιάζουν να βάλουν ανεμογεννήτριες στο διαμάντι της ελληνικής φύσης

Ημερομηνία:

Διαφήμιση

Κρυμμένο καλά μέσα στους ορεινούς όγκους της βορειοδυτικής Ελλάδας, εκεί ακριβώς που η χώρα μας συνορεύει με την Αλβανία (χάρτης 1) και σε υψόμετρο 1500 μ., βρίσκεται ένα διαμάντι της ελληνικής φύσης, το υψίπεδο του όρους Τρικλάριου (Σφήκας). Ο τόπος αυτός, με την «βαριά» ιστορία, βρίσκεται στις παρυφές του Εθνικού Πάρκου Πρεσπών με πρόσβαση δύσκολη από ανηφορικούς χωματόδρομους και δασικά μονοπάτια.

Την προηγούμενη εβδομάδα συνεδρίασε το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Πρεσπών για να εξετάσει, μεταξύ άλλων, το ζητημα της εγκατάστασης ανεμογεννητριών στο υψίπεδο του όρους Τρικλαρίου (Σφήκα). Στη συνεδρίαση συμμετείχε πλήθος κατοίκων, καθώς το θέμα έχει μονοπωλήσει το ενδιαφέρον της τοπικής κοινωνίας. Πρόκειται για μια μονάδα που εντάσσεται σε ένα σχέδιο που προβλέπει συνολικά 24 τεράστιες ανεμογεννήτριες στην ευρύτερη περιοχή.

Η περιβαλλοντική αδειοδότηση του έργου έχει προκαλέσει σειρά αντιδράσεων από τους κατοίκους και περιβαλλοντικές οργανώσεις. Έξι από αυτές (Αρκτούρος, Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης, Ελληνική ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ Εταιρία, Εταιρία Προστασίας Πρεσπών, Καλλιστώ και MedINA) έχουν προσφύγει στην ελληνική δικαιοσύνη για την ακύρωση της άδειας, επικαλούμενες, μεταξύ άλλων την μη εξέταση των επιπτώσεων συνολικά των έργων που σχεδιάζονται ή υφίστανται στην ευρύτερη περιοχή. Ακόμα και ο αρμόδιος για το φυσικό περιβάλλον επιστημονικός και διαχειριστικός οργανισμός που ίδρυσε το υπουργείο Περιβάλλοντος, ο ΟΦΥΠΕΚΑ, έχει γνωμοδοτήσει αρνητικά.

Χάρτης 1. Σε κύκλο το υψίπεδο της Σφήκας στα σύνορα Ελλάδας – Αλβανίας

Η περιοχή της Σφήκας

Με πολύ ιδιαίτερη γεωλογία, χαρακτηρίζεται από την αέναη διάβρωση των ασβεστολιθικών εδαφών, η οποία δημιουργεί χαρακτηριστικά κοιλώματα, τις δολίνες (φωτο 1), όπου μαζεύεται το εύφορο χώμα και το νερό. Ένα μοναδικό τοπίο, το οποίο καλύπτεται κυρίως από βραχολίβαδα με εξαιρετικό χλωριδικό πλούτο (φώτο 2) που δημιουργούν ευνοϊκές συνθήκες για την άγρια πανίδα, πλάσματα που δεν τα συναντάς συχνά σε ολόκληρη την Ευρώπη, με σπάνια είδη πεταλούδων κι αρπακτικά πουλιά.

Ο Χρυσαετός, ένα από τα εμβληματικότερα είδη της χώρας μας, έχει καταγραφεί επανειλημμένα στην περιοχή. Η περιοχή χαρακτηρίζεται ακόμα από μόνιμη παρουσία και πολύ υψηλή ευαισθησία για την καφέ αρκούδα. Το νερό που συγκεντρώνεται στο υψίπεδο ρέει υπόγεια, μέσα από τους ασβεστόλιθους προς δυο κατευθύνσεις, προς την κοιλάδα της Κρυσταλλοπηγής και προς την λίμνη Μικρή Πρέσπα (φωτο 3), για την οποία αποτελεί πολύτιμη υδάτινη εισροή, ακόμα περισσότερο σήμερα την εποχή της κλιματικής κρίσης.

Φωτογραφία 1. Δολίνη στο υψίπεδο της Σφήκας κοντά στην κορυφή Μεγαλέξανδρος (αρχείο ΕΠΠ: Γ. Ηλιόπουλος 2022)
Φωτογραφία 2. Βραχολίβαδα της Σφήκας (αρχείο ΕΠΠ: Χ. Βλάχου 2024)

Παρότι το υψίπεδο της Σφήκας ήταν από καιρό γνωστό στους κύκλους των ειδικών για την ομορφιά του τοπίου και την περιβαλλοντική του αξία, παρέμενε στη σκιά των πιο φημισμένων γειτόνων του, του υγροτόπου της Μικρής Πρέσπας και των ορεινών όγκων του Βαρνούντα και του Βιτσίου, μέχρι το 2017 οπότε και ανακηρύχτηκε τόπος NATURA 2000. Το Ελληνικό κράτος δεν οργάνωσε ποτέ τη συστηματική πολύπλευρη μελέτη του, κι ακόμα και η ανακήρυξή του σε προστατευόμενη περιοχή ξεκίνησε από τη δράση μιας περιβαλλοντικής οργάνωσης, της Εταιρίας Προστασίας Πρεσπών, που το 2011 επέκτεινε και σε αυτά τα τμήματα της Σφήκας την μελέτη της για τους τύπους οικοτόπων του Εθνικού Πάρκου Πρεσπών. Μόνο τα τελευταία χρόνια ο τόπος αυτός αποτελεί αντικείμενο της Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης της ευρύτερης περιοχής που έχει ανατεθεί από το ΥΠΕΝ.

Η μελέτη αυτή προτείνει την ενσωμάτωσή του υψιπέδου στο Εθνικό Πάρκο Πρεσπών ως Περιοχής Προστασίας της Φύσης, όπως έχει ήδη γίνει γνωστό παρότι δεν έχει ακόμα εκτεθεί σε δημόσια διαβούλευση. Η υιοθέτηση αυτής της πρότασης θα έκανε αδύνατη την κατασκευή αιολικών σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας (ΑΣΠΗΕ) αλλά και τη διάνοιξη νέων δρόμων που θα κατέστρεφαν τις δολίνες, θα υποβάθμιζαν τα βραχολίβαδα και συνολικά το ορεινό οικοσύστημα και τοπίο.

Οι ανεμογεννήτριες και η αδειοδότηση

Είναι παράδοξο λοιπόν που τον περασμένο Φεβρουάριο το ΥΠΕΝ έσπευσε να χορηγήσει περιβαλλοντική άδεια (ΑΕΠΟ) σε ένα μεγάλων διαστάσεων έργο 3 ΑΣΠΗΕ (συνολικής ισχύος 100MW με 24 ανεμογεννήτριες) στις θέσεις ΜΕΓΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ στο υψίπεδο της Σφήκας και ΑΝΕΜΟΔΑΡΜΕΝΗ Ι και ΙΙ στον απέναντι ορεινό όγκο, το Μαλιμάδι, το οποίο έχει παρόμοια γεωλογική αξία. Κι αυτό παρά την πληθώρα στοιχείων για τις μεγάλες περιβαλλοντικές επιπτώσεις του έργου που παρείχαν όσοι συμμετείχαν στη δημόσια διαβούλευση και βρίσκονται στις γνωμοδοτήσεις των αρμόδιων υπηρεσιών από το 2022.

Την μακροχρόνια παθογένεια του εθνικού χωροταξικού σχεδιασμού για την ανάπτυξη έργων ΑΠΕ, ο οποίος δεν λαμβάνει υπόψη του την ανάγκη προστασίας των φυσικών οικοσυστημάτων, την έχουν καυτηριάσει σε πολλές ευκαιρίες οι περιβαλλοντικές ΜΚΟ αλλά πλέον και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή που βρίσκεται ένα βήμα πριν την παραπομπή της χώρας στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σύμφωνα με τις έξι περιβαλλοντικές οργανώσεις και τους κατοίκους που έχουν προσφύγει στη δικαιοσύνη, την παθογένεια αυτή έρχεται να συμπληρώσει στην περίπτωση της Σφήκας και μια κραυγαλέα ελαττωματική περιβαλλοντική αδειοδότηση, η οποία:

– Δεν λαμβάνει υπόψη της την πρόσφατη επιστημονική γνώση για την καφέ αρκούδα (είδος προτεραιότητας) που έχουν συλλέξει για το Ελληνικό κράτος ειδικοί επιστήμονες και περιβαλλοντικοί φορείς στο πλαίσιο έργων LIFE.

– Αγνοεί την αρνητική γνωμοδότηση του αρμόδιου για το φυσικό περιβάλλον επιστημονικού και διαχειριστικού οργανισμού που ίδρυσε το ίδιο το υπουργείο, του ΟΦΥΠΕΚΑ, χωρίς καμία εξήγηση για τους λόγους που το κάνει αυτό.

– Αγνοεί παντελώς το ιδιαίτερο γεωλογικό περιβάλλον της περιοχής και την βλάβη και διατάραξη που θα υποστεί από τις εκτεταμένες ανασκαφές για τη διάνοιξη νέου δρόμου πρόσβασης και τη θεμελίωση γιγάντιων πυλώνων.

– Δεν πτοείται από τις πιθανές σωρευτικές επιπτώσεις αυτών των τριών έργων με άλλον έναν ΑΣΠΗΕ ακριβώς δίπλα τους πάνω από τον οικισμό της Κρυσταλλοπηγής, αλλά και τους δεκάδες άλλους αιολικούς σταθμούς που λειτουργούν ή βρίσκονται σε διάφορα στάδια αδειοδότησης στην ευρύτερη περιοχή (χάρτης 2), κυκλώνοντας το Εθνικό Πάρκο Πρεσπών και απειλώντας ακόμα και τα είδη-σημαία του, τους πελεκάνους, με τη δημιουργία επάλληλων φραγμών στις καθημερινές πτήσεις τους.

– Αγνοεί επιδεικτικά την Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη που οι ίδιες υπηρεσίες έχουν στα χέρια τους από το 2022, όπου τεκμηριώνεται η ανάγκη προστασίας της περιοχής ακριβώς από τέτοια έργα.

Χάρτης 2: Η σημερινή εικόνα του σχεδιασμού έργων αιολικών και φωτοβολταϊκών σταθμών στην περιοχή μεταξύ Πρέσπας, Φλώρινας και Καστοριάς (τα διαφορετικά χρώματα δηλώνουν διαφορετικά στάδια της αδειοδότησης των έργων).
Αθροίζονται συνολικά 155 ανεμογεννήτριες (με Άδεια Παραγωγής: 110, με Άδεια Εγκατάστασης: 5 και με Άδεια Λειτουργίας, δηλαδή ήδη κατασκευασμένες και σε λειτουργία: 40) (πηγή: Geoportal ΡΑΕ).

Έτσι, το μικρό παράθυρο ευκαιρίας που είχε ο τόπος αυτός για να προστατευτεί, να αναδειχθεί και να αποτελέσει πόρο αειφόρου ανάπτυξης στους σχεδιασμούς του Ελληνικού κράτους κλείνει πρόωρα με την αδειοδότηση έργων που θα υπονομεύσουν τη φυσική του αξία.

Το Δημοτικό Συμβούλιο Πρεσπών αποφάσισε να οργανώσει στο επόμενο διάστημα, ευρεία σύσκεψη όλων των τοπικών κοινοτήτων για το θέμα εξετάζοντας το ενδεχόμενο να γνωμοδοτήσει αρνητικά, συνολικά για τα αιολικά που σχεδιάζονται για την περιοχή.

Οι συνυπογράφουσες περιβαλλοντικές οργανώσεις Αρκτούρος, Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης, Ελληνική ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ Εταιρία, Εταιρία Προστασίας Πρεσπών, Καλλιστώ και MedINA έχουν προσφύγει στην ελληνική δικαιοσύνη για να ακυρώσουν αυτή την απόφαση και θα καταβάλουν κάθε προσπάθεια για να προστατευτεί η Σφήκα από την ανεπανόρθωτη βλάβη από την οποία απειλείται.

Οι συνυπογράφουσες περιβαλλοντικές οργανώσεις:

1. Αρκτούρος

2. Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης

3. Ελληνική ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ Εταιρία

4. Εταιρία Προστασίας Πρεσπών

5. Καλλιστώ

6. MedINA

Πηγή: tvxs.gr

ΦΩΤΟ: Greek-CrossRoads.gr

Διαφήμιση

Κοινοποιήστε:

Διαφήμιση

Δημοφιλή

Διαφήμιση

Περισσότερα Νέα

Quo vadis, Europa?

Το ερώτημα του τίτλου ίσως ακούγεται και διαβάζεται ως...

Παραλήρημα της Βούλτεψη για ακρίβεια: «Στη Μαδρίτη κοιμούνται στις μπανιέρες» (ΒΙΝΤΕΟ)

Μαθήματα οικονομίας έδωσε η Σοφία Βούλτεψη που στην προσπάθειά της να...

Η διπλή «μάχη» του ΣΥΡΙΖΑ για εξαήμερη εργασία και ιδιωτικό χρέος

Στην εξαήμερη εργασία και στο δυσβάστακτο για τους πολίτες ιδιωτικό χρέος επικεντρώνει σε...

Εργαζόμενοι στον τουρισμό: Τραγικές οι συνθήκες εργασίας / Λέμε όχι στις σεζόν-κόλαση

*Της Μικαέλας Σάβα - Εργαζόμενοι και εργαζόμενες στον τουρισμό...
Διαφήμιση