*Του Γιάννη Μυλόπουλου –
Η κλιματική αλλαγή χρησιμοποιείται συνήθως σαν άλλοθι για να καλύψει τις ευθύνες των Aρχών για την αδράνεια που επιδεικνύουν ως προς την πρόληψη των ακραίων φαινομένων και τον περιορισμό των φυσικών καταστροφών.
Ακούμε συχνά, για παράδειγμα, ότι για τις καταστροφικές πλημμύρες και για τις φονικές πυρκαγιές, όπως και για την καταστροφή της αγροτικής παραγωγής, αλλά και για τη λειψυδρία, φταίει, λέει, η κλιματική αλλαγή.
Η οποία, με τα ακραία φαινόμενα της ξηρασίας και του καύσωνα, που εναλλάσσονται με υγρές περιόδους ραγδαίων βροχοπτώσεων και μεγάλης έντασης καταιγίδων, προκαλεί εκτεταμένες καταστροφές.
Πρώτο λάθος σε αυτή τη θεώρηση είναι ότι η κλιματική αλλαγή δεν είναι θεομηνία, γιατί είναι ανθρωπογενής.
Η κλιματική αλλαγή προκαλείται από την ανθρώπινη δραστηριότητα και συγκεκριμένα από τις δραστηριότητες της βιομηχανικής, της αγροτικής, της ενεργειακής, της τουριστικής και της αστικής ανάπτυξης.
Η εντατικοποίηση της Ανάπτυξης στην εποχή του άνθρακα προκάλεσε μεγάλη αύξηση των εκπομπών των λεγόμενων θερμοκηπικών αερίων, που με τη σειρά τους ενίσχυσαν το προϋπάρχον φαινόμενο του θερμοκηπίου και οδήγησαν σε αυτό που σήμερα αποκαλείται υπερθέρμανση του πλανήτη.
Το δεύτερο λάθος στη στάση των αρχών να αποδίδουν στην κλιματική αλλαγή τις φυσικές καταστροφές, έχει να κάνει με τη δυνατότητα των οργανωμένων κοινωνιών να προλαμβάνουν τα ακραία φαινόμενα και να προστατεύονται από αυτά, καθώς και να περιορίζουν με έργα και μέτρα πολιτικής τις συνέπειες των φυσικών καταστροφών.
Η κλιματική αλλαγή δημιουργεί την κλιματική συνθήκη που προκαλεί τα ακραία φαινόμενα.
Είναι ευθύνη του ανθρώπου και των οργανωμένων κοινωνιών από εκεί και ύστερα να προσαρμοστούν στις νέες και δυσμενείς συνθήκες και να προστατευτούν. Είτε προλαμβάνοντας τα ακραία φαινόμενα, με κατάλληλα έργα και μέτρα, είτε και επεμβαίνοντας κατάλληλα για την ελαχιστοποίηση των συνεπειών των φυσικών καταστροφών που αυτά προκαλούν.
Κορυφαίο παράδειγμα είναι η λειψυδρία που πλήττει τη χώρα τα τελευταία καλοκαίρια. Καθώς ακούμε συχνά τις αρχές να την αποδίδουν στην ανομβρία κατά τους χειμερινούς, κυρίως, μήνες.
Η ανομβρία και η ξηρασία, πράγματι, είναι ακραία φαινόμενα που η συχνή τους επανεμφάνιση οφείλεται στην κλιματική αλλαγή.
Η αδράνεια, όμως, των οργανωμένων κοινωνιών να προσαρμοστούν στις νέες και δυσμενείς κλιματικές συνθήκες, με συνέπεια τη λειψυδρία κατά την ξηρή εποχή, δεν οφείλεται στην κλιματική αλλαγή, αλλά στην ανεπάρκεια και την ανικανότητα των αρχών.
Που είτε δεν καταλαβαίνουν, είτε, συχνότερα, συνειδητά δεν επιθυμούν να διαθέσουν οικονομικούς πόρους και να σχεδιάσουν με πνεύμα έγκαιρης πρόληψης κατάλληλα έργα και κατάλληλες πολιτικές, προκειμένου να ελαχιστοποιήσουν τις συνέπειες της Κλιματικής Αλλαγής.
Αν η ανομβρία είναι κλιματικό και μετεωρολογικό φαινόμενο που οφείλεται στην κλιματική αλλαγή, η λειψυδρία είναι το αποτέλεσμα απουσίας πολιτικής για τη διαχείριση του νερού.
Η οποία έχει δυο διακριτά επίπεδα. Τη φυσική προσφορά του νερού αφενός, η οποία μειώνεται με την ανομβρία και επηρεάζεται άμεσα από τις φυσικές συνθήκες.
Και τη ζήτηση του νερού αφετέρου, η οποία είναι απολύτως ανθρωπογενής και εξαρτάται από τις χρήσεις του νερού στις διάφορες δραστηριότητες, καθώς και από τα έργα και τα μέτρα που ο άνθρωπος οφείλει να εφαρμόσει, προκειμένου να προσαρμόσει τη ζήτηση στην προσφορά.
Λειψυδρία δεν έχουμε μόνο όταν έχουμε ανομβρία. Λειψυδρία έχουμε όταν δεδομένης της ανομβρίας, οι αρχές δεν έχουν πάρει μέτρα και δεν έχουν σχεδιάσει έργα εξοικονόμησης Νερού και ενίσχυσης των αποθεμάτων του.
Δεν έχουν φροντίσει δηλαδή:
- Να μειώσουν τη ζήτηση του Νερού,
- Να σχεδιάσουν έργα για να αυξηθεί η αποθηκευτικότητά του και
- Να περιορίσουν τις μεγάλες απώλειες του Νερού στα δίκτυα και στις χρήσεις.
Όλα αυτά είναι ευθύνη των αρχών και δεν οφείλονται στην ανομβρία.
Η λειψυδρία, συνεπώς, δεν οφείλεται στις κλιματικές συνθήκες, αλλά στην απουσία πολιτικής για τη Διαχείριση του Νερού.
Γιατί δεν είναι η μειωμένη φυσική προσφορά που προκαλεί τη λειψυδρία. Είναι τα αρνητικά ισοζύγια προσφοράς και ζήτησης του Νερού στις Λεκάνες Απορροής.
Γι’ αυτό και έχει μεγάλη σημασία για την αποφυγή της Λειψυδρίας να υπάρχει πολιτική που να διευθετεί το ισοζύγιο προσφοράς και ζήτησης του Νερού.
- Στα ευάλωτα νησιά και στις παραλίες, για παράδειγμα, έχει ποτέ υπολογιστεί αν, η αύξηση του καλοκαιρινού πληθυσμού, ως αποτέλεσμα της αύξησης των ξενοδοχειακών μονάδων και των τουριστικών καταλυμάτων, ως συνέπεια, δηλαδή, αυτού που αποκαλείται υπερτουρισμός, είναι συμβατή με τη φέρουσα ικανότητα της Λεκάνης Απορροής;
Μπορούν, δηλαδή, οι συγκεκριμένες Λεκάνες Απορροής που πλήττονται από λειψυδρία, να ικανοποιήσουν τη ζήτηση σε νερό που προκαλεί η κατακόρυφη αύξηση του καλοκαιρινού πληθυσμού;
- Κι ακόμη, σε αγροτικές περιοχές, έχει υπολογιστεί ποτέ αν η στροφή των καλλιεργειών, από τις παραδοσιακές καλλιέργειες των δημητριακών, του αμπελιού και της ελιάς, προς περισσότερο υδροβόρες και εισαγόμενες καλλιέργειες, όπως το ρύζι, το καλαμπόκι και το βαμβάκι, είναι συμβατή με τη φέρουσα ικανότητα σε Νερό της Λεκάνης Απορροής;
Έχει υπολογιστεί ποτέ, δηλαδή, αν οι αγροτικές Λεκάνες Απορροής αντέχουν τις υδροβόρες καλλιέργειες;
- Και επιπλέον, έχει ποτέ υπολογιστεί πόσο νερό χάνεται στις αγροτικές δραστηριότητες λόγω παλαιότητας των αρδευτικών δικτύων και λόγω του μη εκσυγχρονισμού των αρδευτικών μεθόδων;
Από το σύνολο της ετήσιας κατανάλωσης του Νερού στην Ελλάδα σήμερα, το 85% περίπου καταναλώνεται στις αγροτικές καλλιέργειες. Έχει ποτέ σκεφτεί κανείς, πριν κατηγορήσει τις κλιματικές συνθήκες για τη λειψυδρία, ότι το μισό από αυτό το Νερό χάνεται σε απώλειες και διαρροές;
Έχει ποτέ σκεφτεί κανείς από τους αρμόδιους κυβερνητικούς, δηλαδή, μήπως, αντί να διατίθεται μεγάλο μέρος των ευρωπαϊκών επιδοτήσεων, όπως του Ταμείου Ανάκαμψης, σε ιδιωτικές εταιρείες, να διατεθεί για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, προκειμένου να προστατευτεί η ύπαιθρος από τις καταστροφές και να ανακάμψει η χώρα αναπτυξιακά και οικονομικά;
- Και τέλος, έχει σκεφτεί κανείς αν, για τη λειψυδρία στις εύφορες διακρατικές λεκάνες του Στρυμόνα και του ΄Έβρου δεν φταίει η ανομβρία, αλλά η απουσία φραγμάτων και σύγχρονων υδραυλικών έργων, προκειμένου να αποθηκευτεί και να εξοικονομηθεί το νερό που εισρέει από τις γειτονικές χώρες;
Όσο εδώ, στην Ελλάδα, το κομματικό κράτος της ΝΔ κλέβει τις επιδοτήσεις των αγροτών μέσω ΟΠΕΚΕΠΕ και διαθέτει τα ευρωπαϊκά κονδύλια σε φίλους και ημέτερους προς εξαγορά ψήφων, οι γείτονες οι Βούλγαροι και οι Τούρκοι έχουν προνοήσει και έχουν αξιοποιήσει μεγάλες επενδύσεις για να κατασκευάσουν σύγχρονα υδραυλικά έργα πολλαπλού σκοπού, με τα οποία συγκρατούν και εξοικονομούν το Νερό που χρειάζονται.
Τα ίδια συμβαίνουν με την προετοιμασία στις γειτονικές μας χώρες, όσον αφορά στον κίνδυνο των καλοκαιρινών πυρκαγιών, αλλά και των καταστροφικών πλημμυρών. Όπου δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι η Ελλάδα παραμένει πρωτοπόρος τόσο σε καμένες εκτάσεις, όσο και σε πλημμυρικές καταστροφές τα τελευταία χρόνια.
Οι αρχές και οι υπεύθυνοι κυβερνητικοί, λοιπόν, την επόμενη φορά που θα βγουν στα κανάλια για να κατηγορήσουν την Κλιματική Αλλαγή ότι εκείνη, δήθεν, ευθύνεται για τη λειψυδρία, για τις πυρκαγιές, για τις πλημμύρες και για την καταστροφή της αγροτικής παραγωγής, ας κοιταχτούν πρώτα στον καθρέφτη.
Κι ας απολογηθούν γιατί είναι Επιμηθείς, αντί να προσπαθούν να είναι Προμηθείς.
Ας κάνουν, δηλαδή, έναν σύντομο απολογισμό όσων έκαναν για να καταστρέψουν την ύπαιθρο, την αγροτική ανάπτυξη και τον Έλληνα αγρότη, αλλά και όσων δεν έκαναν για να ενισχύσουν με σύγχρονα έργα την ανθεκτικότητα της χώρας απέναντι στην Κλιματική Αλλαγή.
*Ο Γιάννης Μυλόπουλος είναι Καθηγητής, πρώην Πρύτανης ΑΠΘ
ΠΗΓΗ: tvxs.gr
